Bảo hiểm hàng hoá và điều kiện bảo hiểm hàng hoá ICC loại A, B, C

by Thành Nguyễn

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) khi tham gia hoạt động ngoại thương, vận chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu thường chiếm tỉ trọng lớn chi phí vận hành doanh nghiệp. Họ thường phải đắn đo để ra quyết định có nên bỏ ra chi phí để mua bảo hiểm dành cho hàng hoá của mình hay không.

Tuy nhiên, chỉ cần một xảy ra một “tại nạn” nhỏ như hàng hoá bị thất lạc, hư hỏng hay thậm chí là bị trễ (delay) cũng có thể gây tác động không nhỏ đến doanh nghiệp. Hơn thế nữa, các “tai nạn” này thường xảy ra trong vận tải quốc tế nhiều hơn chúng ta tưởng tượng.

Suy cho cùng, quyết định có nên mua bảo hiểm hàng hoá hay không là thuộc về doanh nghiệp, nhưng cũng đừng nên xem nhẹ nó. Tốt nhất là chúng ta nên chuẩn bị một chút kiến thức về bảo hiểm hàng hoá, vai trò của nó và các loại bảo hiểm để có khi một ngày chúng có thể cứu lấy doanh nghiệp của bạn đấy.

Bảo hiểm hàng hoá là gì?

Bảo hiểm hàng hoá là phương pháp thông dụng nhất để bảo vệ hàng hoá khỏi các rủi ro về hư hỏng, trộm cắp hay tổn thất chung trong hàng hải. Đa số tại các quốc gia trên thế giới, khi vận chuyển hàng hoá thường mặc định sẽ không có bảo hiểm hàng hoá. Mà thay vào đó, người gửi hàng (shipper) hoặc người nhận hàng (consignee) sẽ phải mua bảo hiểm cho lô hàng từ công ty bảo hiểm, đại lý bảo hiểm hoặc nhà giao nhận vận tải (freight forwarder).

Nhìn chung, bảo hiểm hàng hoá hoạt động cũng giống như bảo hiểm xe hơi vậy. Bạn mua bảo hiểm để có thể được bồi thường khi xe của mình gặp tai nạn hay trộm cắp. Những rủi ro này bạn không thể lường trước được nên dù sau nhiều năm, bạn cũng sẽ vui vẻ mua bảo hiểm cho xe của mình. Sau cùng, bạn cũng chỉ muốn cảm thấy an tâm vì mình sẽ không bị mất nhiều tiền khi các rủi ro xảy ra.

Qua ví dụ về ô tô, đó cũng là cách bảo hiểm hàng hoá hoạt động. Doanh nghiệp bỏ ra một khoản phí bằng một phần nhỏ của giá trị hàng hoá để tự bảo vệ doanh nghiệp khỏi các rủi ro không ngờ đến.

Có nên mua bảo hiểm hàng hoá?

Hàng hoá xuất nhập khẩu không nhất thiết bảo hiểm tuy nhiên doanh nghiệp cần cân nhắc mua bảo hiểm vì các lý do sau đây:

– Doanh nghiệp là chủ thể chịu rủi ro trong quá trình vận chuyển. Điều này có thể xác định bằng điều kiện incoterm mà doanh nghiệp sử dụng khi kí kết hợp đồng (Thành Nguyễn Logs sẽ có bài viết cụ thể về vấn đề này sau).

– Phần bồi thường của hãng vận chuyển (carrier) hay giao nhà giao nhận vận tải (freight forwarder), mặc dù có thể là lỗi của họ, tối đa chỉ là 2 SDR(1) trên mỗi kilogram trọng lượng cả bì của hàng hoá theo QUY TẮC CỦA FIATA CHO DỊCH VỤ GIAO NHẬN VẬN TẢI QUỐC TẾ – FREIGHT FORWARDING khi rủi ro xảy ra. Con số này thường chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với giá trị của lô hàng.

– Trong trường hợp khác, khi rủi ro xảy ra tuy nhiên may mắn là không ảnh hưởng đến hàng hoá của doanh nghiệp. Nhưng tổn thất chung(2) lại xảy ra, chi phí mà doanh nghiệp phải trả có thể rất lớn.

(1): 1 SDR = 1.407 USD (tỷ giá ngày 30/7/2020, cập nhật tỷ giá SDR tại đây)

(2): Tổn thất chung là những hy sinh và chi phí bất thường được thực hiện một cách có ý thức và hợp lý vì sự an toàn chung nhằm cứu tàu, hàng hóa, hành lý, giá dịch vụ vận chuyển hàng hóa, hành khách thoát khỏi hiểm họa chung – Bộ luật Hàng Hải Việt Nam năm 2015. Thành Nguyễn Logs sẽ có bài viết chi tiết hơn về tổn thất chung.

Điều kiện bảo hiểm hàng hoá

Hầu hết các công ty bảo hiểm trên thế giới đều cung cấp bảo hiểm dựa trên điều kiện bảo hiểm loại A, B, C của ICC – Institute Cargo Clauses mà phổ biết nhất là loại A. Các rủi ro mà được bảo hiểm theo ba loại như sau:

Mất mát hoặc hư hỏng xẩy ra cho đối tượng được bảo hiểm có thể qui hợp lý choICC (A)ICC (B)ICC (C)
Cháy hay nổxxx
Tàu hay thuyền bị mắc cạn, đắm hoặc lậtxxx
Phương tiện vận chuyển đường bộ bị lật đổ hoặc trật bánhxxx
Tàu, thuyền hay phương tiện vận chuyển đâm va hoặc va chạm với bất kỳ vật thể nào bên ngoài, không kể nướcxxx
Dỡ hàng tại một cảng nơi tàu gặp nạnxxx
Động đất, núi lửa phun hoặc sét đánhxx
Đối tượng bảo hiểm bị tổn thất do những nguyên nhânICC (A)ICC (B)ICC (C)
Hy sinh tổn thất chungxxx
Ném hàng khỏi tàu.xxx
Nước biển, nước sông hay nước hồ tràn vào tàu, thuyền, hầm hàng, phương tiện vận chuyển container hoặc nơi chứa hàngxx
Tổn thất toàn bộ bất kỳ kiện hàng nào rơi khỏi tàu hoặc rơi trong khi đang xếp hàng lên, hay đang dỡ khỏi tàu hoặc thuyềnxx
Tất cả trường hợp còn lại ngoại trừ các loại trừ bảo hiểm dưới đâyx
x: được bảo hiểm

Loại trừ bảo hiểm

Trong bất kỳ trường hợp nào bảo hiểm này sẽ không bảo hiểm cho:

–  Tổn thất hay chi phí được qui cho hành vi xấu cố ý của Người được bảo hiểm.

–  Đối tượng được bảo hiểm bị rò chảy thông thường, hao hụt trọng lượng hoặc giảm thể tích thông thường hoặc hao mòn thông thường.

– Tổn thất hoặc chi phí gây ra do việc đóng gói hoặc chuẩn bị cho đối tượng được bảo hiểm chưa đầy đủ hoặc không thích hợp nhưng chỉ khi nào việc xếp hàng đó được hoặc tiến hành bởi Người được bảo hiểm hoặc những người làm công cho họ hoặc thực hiện trước khi hợp đồng này có hiệu lực (theo chủ ý của điều khoản này việc “đóng gói” phải được coi như bao gồm cả việc xếp hàng vào “container” và “người làm công” không bao gồm các nhà thầu độc lập).

– Tổn thất hay chi phí gây ra bởi khuyết tật vốn có hoặc tính chất riêng của đối tượng được bảo hiểm.

– Tổn thất hay chi phí gây ra bởi chậm trễ ngay cả khi chậm trễ do một rủi ro được bảo hiểm gây ra (trừ những chi phí được chi trả theo điều 2 kể trên).

– Tổn thất hay chi phí phát sinh từ tình trạng không trả được nợ hoặc thiếu thốn về tài chính của người Chủ tàu, người quản lý, người thuê hoặc người điều hành tàu nếu như vào thời điểm đối tượng bảo hiểm được xếp lên tàu, Người được bảo hiểm đã biết, hoặc trong quá trình kinh doanh thông thường cần phải biết rằng, tình trạng không trả được nợ hoặc thiếu thốn về mặt tài chính của Chủ tàu, người quản lý, người thuê hoặc người điều hành tàu có thể gây cản trờ đến tiến trình thông thường của hành trình đường biển. Loại trừ này không áp dụng đối với hợp đồng bảo hiểm đã được chuyển nhượng cho bên tuyên bố đã mua hoặc đồng ý mua đối tượng bảo hiểm một cách trung thực theo một hợp đồng ràng buộc.

– Tổn thất hay chi phí trực tiếp hay gián tiếp bị gây ra bởi hoặc phát sinh từ việc sử dụng bất kỳ một loại vũ khí chiến tranh hay thiết bị nào có sử dụng năng lượng nguyên tử, hạt nhân và/hoặc phản ứng hạt nhân, phóng xạ hoặc tương tự.

Trong bất kỳ trường hợp nào bảo hiểm này cũng sẽ không bảo hiểm cho những tổn thất hoặc chi phí gây ra bởi:

– Tàu hoặc thuyền không đủ khả năng đi biển hoặc tàu hoặc thuyền không thích hợp cho việc chuyên chở an toàn đối tượng bảo hiểm, nhưng chỉ khi Người được bảo hiểm được biết riêng về việc không đủ khả năng hoặc không thích hợp đó tại thời điểm đối tượng bảo hiểm được xếp lên tàu.

– Container hoặc phương tiện vận tải khác không thích hợp cho việc chuyên chở an toàn đối tượng bảo hiểm, khi việc xếp hàng được tiến hành trước khi hợp đồng bảo hiểm này có hiệu lực hoặc được thực hiện bởi Người được bảo hiểm hoặc những người làm công cho họ và họ đã được biết riêng về sự không thích hợp này tại thời điểm xếp hàng.

– Điều trên đây sẽ không áp dụng đối với hợp đồng bảo hiểm đã được chuyển nhượng cho bên tuyên bố đã mua hoặc đồng ý mua đối tượng bảo hiểm một cách trung thực theo một hợp đồng ràng buộc.

– Người bảo hiểm bỏ qua mọi trường hợp vi phạm những cam kết ngụ ý tàu đủ khả năng đi biển và thích hợp cho việc chuyên chở đối tượng được bảo hiểm tới nơi đến.

Trong bất kỳ trường hợp nào bảo hiểm này sẽ không bảo hiểm cho những Tổn thất hoặc chi phí gây ra bởi:

– Chiến tranh, nội chiến, cách mạng, nổi loạn, khởi nghĩa hoặc xung đột dân sự phát sinh từ những biến cố đó, hoặc bất kỳ hành động thù địch nào gây ra hoặc chống lại bên tham chiến.

– Bắt giữ, tịch thu, kiềm chế hay cầm giữ (loại trừ cướp biển) và hậu quả của  những hành động đó hoặc bất kỳ mưu toan nào nhằm thực hiện những hành vi đó.

– Mìn, thủy lôi, bom hoặc những vũ khí chiến tranh hoang phế khác.

Trong bất cứ trường hợp nào bảo hiểm này cũng không bảo hiểm cho những mất mát hư hại hoặc chi phí:

– Gây ra bởi những người đình công, công nhân bị cấm xưởng hoặc gây rối của người lao động, náo loạn hoặc bạo động dân sự.

– Hậu quả của đình công, cấm xưởng, gây rối lao động, náo loạn hoặc bạo động dân sự.

– Gây ra bởi bất kì người nào hành động nhân danh hoặc có liên quan tới hành vi cưỡng ép hay bạo lực nhằm lật đổ hoặc gây ảnh hưởng, của bất kì tổ chức hay chính quyền nào cho dù nó có được thành lập hợp pháp hay không.

– Gây bởi bất kỳ người nào hành động theo một động cơ chính trị, tư tưởng hay tôn giáo.

You may also like

Leave a Comment